Inburgeringsplicht: wie moet inburgeren en wat moet u doen?

U bent inburgeringsplichtig als u van buiten de EU naar Nederland komt om hier te blijven, bijvoorbeeld als vluchteling, als partner of gezinslid, of als geestelijk bedienaar, en u bent tussen 16 jaar en de AOW-leeftijd. U krijgt dan een brief van DUO. Vanaf dat moment hebt u meestal 3 jaar om in te burgeren. Welke examens u moet doen, hangt af van de wet: de Wet inburgering 2021 (plicht vanaf 1 januari 2022) of de Wet inburgering 2013 (plicht vóór 2022).

Sinds 2022 zijn 158.389 mensen inburgeringsplichtig geworden onder de Wet 2021. In november 2026 waren 118.679 mensen nog inburgeringsplichtig. Onder de Wet 2013 waren dat er op 1 januari 2026 ongeveer 9.590.

Wie moet inburgeren?

Volgens de Wet inburgering 2021 bent u inburgeringsplichtig als u:

• een verblijfsvergunning krijgt (regulier of asiel);
• 16 jaar of ouder bent en de AOW-leeftijd nog niet hebt bereikt;
• voor een niet-tijdelijk doel in Nederland bent, bijvoorbeeld asiel of gezinshereniging, of geestelijk bedienaar bent.

Wie hoeft niet in te burgeren?

• Burgers van de EU, de EER en Zwitserland, en hun familieleden die onder het vrij verkeer vallen.
• Wie voor een tijdelijk doel in Nederland is, zoals kennismigranten, studenten en arbeidsmigranten.
• Oekraïners met tijdelijke bescherming. De EU heeft die bescherming verlengd tot en met 4 maart 2028; wat er daarna gebeurt, ook met inburgering, is nog niet bekend.
• Wie al in een ander EU-land aan een inburgeringseis heeft voldaan voor de status van langdurig ingezetene.
• Kinderen onder 16 jaar en mensen die de AOW-leeftijd hebben bereikt.

Turkse nieuwkomers: Turkse asielstatushouders zijn al sinds 1 mei 2020 inburgeringsplichtig. Turkse gezinsmigranten waren dat onder de Wet 2013 niet. Volgens de memorie van toelichting geldt de plicht met de Wet inburgering 2021 wel weer voor hen. Kijk voor uw eigen situatie altijd in de brief van DUO of in Mijn Inburgering.

Niet verplicht? Dan kunt u toch vrijwillig inburgeren, bijvoorbeeld voor naturalisatie, een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of EU-langdurig ingezetene. U doet dan de examens op niveau A2.

De brief van DUO

DUO stuurt u een brief als u moet inburgeren. U krijgt die brief pas als u:

• een burgerservicenummer (BSN) hebt;
• een verblijfsvergunning hebt;
• bent ingeschreven bij de gemeente.

Daarna kan het nog 8 weken duren. Hebt u na 8 weken nog geen brief? Neem dan contact op met DUO. Bent u de brief kwijt, kijk dan in Mijn Inburgering.

Wet 2021: brede intake, PIP en leerroute

Na de brief nodigt de gemeente u uit voor de brede intake: een gesprek en een toets, de leerbaarheidstoets. Daarna maakt de gemeente samen met u een persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP). Daarin staat uw leerroute en welke examens u moet doen. Is het PIP vastgesteld, dan krijgt u nog een brief van DUO met de datum waarop uw termijn van 3 jaar begint.

Leerroute	Voor wie	Wat moet u halen?
B1-route	de meeste inburgeraars; voorbereiding op werk	taalexamens B1 (Staatsexamen NT2), KNM, MAP en PVT
Onderwijsroute	vooral jongeren die naar het mbo, hbo of de universiteit willen	taalexamens B1 of B2, KNM en PVT
Z-route (zelfredzaamheidsroute)	als B1 of de onderwijsroute te moeilijk is	Nederlands leren op A1, PVT, MAP en een eindgesprek bij de gemeente; daarna een certificaat. Taalexamens A2 mogen, maar hoeven niet.

In november 2026 zaten 64.526 inburgeraars in de B1-route, 23.963 in de Z-route en 4.656 in de onderwijsroute.

Wet 2013: wat geldt er?

Werd u inburgeringsplichtig vóór 1 januari 2022, dan doet u binnen 3 jaar de examens op niveau A2 of hoger. Welke examens, hangt af van de datum waarop u inburgeringsplichtig werd:

Inburgeringsplichtig geworden	Examens
tussen 1 januari 2013 en 1 januari 2015	Lezen, Luisteren, Schrijven, Spreken en KNM
tussen 1 januari 2015 en 1 oktober 2017	idem, plus ONA
op of na 1 oktober 2017	idem, plus ONA en het participatieverklaringstraject (PVT)

Wie betaalt?

• Asielstatushouders (Wet 2021): de gemeente betaalt de cursus. De eerste 2 pogingen van elk examen zijn gratis. U kunt geen geld lenen bij DUO.
• Gezinsmigranten en andere inburgeraars: u betaalt zelf of u leent bij DUO, alleen voor een goedgekeurde school. Vanaf 1 januari 2027 gaat de rente op veel leningen van 2,29% naar 3,28% per jaar.

Een taalexamen of KNM kost € 50. Het PVT en de MAP zijn gratis onder de Wet 2021.

Te laat? Boetes en extra tijd

	Wet inburgering 2021	Wet inburgering 2013
Leerroute of diploma niet op tijd	boete van maximaal € 1.000	boete van maximaal € 1.250
PVT niet op tijd	€ 340	€ 340
MAP niet op tijd	€ 340	—
Extra tijd na de boete	6 maanden tot 2 jaar, afhankelijk van wat u al hebt gehaald	2 jaar

Asielstatushouders krijgen nooit een boete. De Raad van State heeft bovendien bepaald dat DUO statushouders onder de Wet 2013 en de Wet 2021 geen boete mag geven als ze te lang over inburgeren doen, en geen geld van hun lening mag terugvragen. DUO stuurt hierover een persoonlijke brief.

Soms krijgt u automatisch extra tijd. Duurt de uitslag van Spreken A2 of Schrijven A2 zo lang (nu ongeveer 16 weken) dat u te laat dreigt te komen, dan geeft DUO u 6 maanden verlenging.

Vrijstelling en ontheffing

Soms hoeft u minder of geen examens te doen:

• Vrijstelling krijgt u bijvoorbeeld als u minstens 8 jaar leerplichtig bent geweest in Nederland, als u al een bepaald Nederlands diploma hebt, of als u kunt laten zien dat u al voldoende bent ingeburgerd.
• Ontheffing krijgt u als u door een lichamelijke of psychische belemmering of een verstandelijke beperking blijvend niet kunt inburgeren, of als het door bijzondere omstandigheden onmogelijk of heel moeilijk is.

Kijk op de pagina ‘Minder of geen examens’ van DUO hoe u dit aanvraagt.